10 ประเทศที่น่าจับตาเรื่องอายุขัยเฉลี่ยของประชากร ไลฟ์สไตล์และระบบสุขภาพที่หนุนการอยู่ยืน

ฮ่องกงเป็นหนึ่งในดินแดนที่ถูกพูดถึงมากที่สุดเมื่อเอ่ยถึงคนอายุยืน ตัวเลขที่ใช้ในบทความนี้มาจากข้อมูล Worldometers ปี 2568 ซึ่ง WION รายงานต่อ โดยระบุอายุขัยเฉลี่ยรวม 85.77 ปี หญิง 88.39 ปี และชาย 83.10 ปี ทำให้ฮ่องกงอยู่บนสุดของรายการนี้ ทั้งนี้เรายังไม่ได้ตรวจกับต้นฉบับของ Worldometers โดยตรง จึงควรอ่านเป็นตัวเลขตามการรายงานของแหล่งข่าว

สิ่งที่ทำให้ฮ่องกงต่างจากหลายแห่งคือเป็นเมืองหนาแน่น แต่ผู้คนเดินเป็นกิจวัตรเพราะระบบรถไฟใต้ดินและรถประจำทางครอบคลุม การเดินไปขึ้นรถหรือเปลี่ยนสายจึงกลายเป็นการออกกำลังกายที่แทรกอยู่ในวันธรรมดาโดยไม่ต้องตั้งใจ ต่างจากเมืองที่พึ่งพารถยนต์ส่วนตัวเป็นหลัก

ด้านอาหาร อาหารท้องถิ่นนิยมผัก ปลา และการนึ่ง ซึ่งช่วยให้ได้รับน้ำมันน้อยลงเมื่อเทียบกับเมนูทอดหรือผัดมัน วิธีปรุงแบบนึ่งยังคงรสสัมผัสของวัตถุดิบไว้ จึงไม่จำเป็นต้องปรุงรสจัดเพื่อให้อร่อย

สำหรับผู้อ่าน บทเรียนง่ายๆ คือการเพิ่มการเดินในชีวิตประจำวัน เช่น ลงรถก่อนถึงที่หมายหนึ่งป้ายหรือเลือกใช้ขนส่งสาธารณะแทนการขับรถ และเลือกเมนูนึ่งหรือต้มมากขึ้นในมื้ออาหาร ทั้งสองอย่างทำได้โดยไม่ต้องลงทุนมาก และสร้างเป็นนิสัยระยะยาวได้ง่าย

ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่ถูกยกขึ้นมาเมื่อพูดถึงการอยู่ยืนอยู่เสมอ ข้อมูลจาก Worldometers ปี 2568 ที่ WION รายงานระบุอายุขัยเฉลี่ยรวมราว 85 ปี หญิง 88.03 ปี และชาย 81.99 ปี โปรดทราบว่าตัวเลขรวมเป็นค่าปัดตามแหล่งข่าว ไม่ใช่ตัวเลขทศนิยม จึงไม่ควรนำไปเทียบแบบละเอียดกับอันดับอื่นมากเกินไป

สิ่งที่ทำให้ญี่ปุ่นโดดเด่นคือรูปแบบอาหารที่มีปลา ข้าว ผัก และถั่วเหลืองเป็นหลัก ปริมาณต่อมื้อค่อนข้างพอดี ไม่เน้นกินจนอิ่มเกินไป การจัดมื้อแบบนี้ช่วยให้ได้สารอาหารหลากหลายโดยไม่หนักไปทางใดทางหนึ่ง นอกจากนี้การตรวจสุขภาพประจำปียังเป็นเรื่องปกติของคนทำงาน ทำให้ความผิดปกติมีโอกาสถูกพบตั้งแต่เนิ่นๆ

อีกมิติที่น่าสนใจคือบทบาททางสังคมของผู้สูงวัย สังคมญี่ปุ่นส่งเสริมให้ผู้สูงวัยมีบทบาทต่อเนื่อง ทั้งงานอาสาและกิจกรรมชุมชน ซึ่งช่วยลดความเหงาและทำให้คนรู้สึกว่ายังมีคุณค่า เป็นแนวคิดที่ควรเรียนรู้ เพราะสุขภาพไม่ได้ขึ้นกับอาหารและยาเท่านั้น

ผู้อ่านนำไปปรับใช้ได้โดยจัดสัดส่วนอาหารให้พอดี หมั่นตรวจสุขภาพตามช่วงวัย และช่วยครอบครัวหรือผู้สูงอายุใกล้ตัวหากิจกรรมชุมชนที่ทำได้ต่อเนื่อง

เกาหลีใต้มีอายุขัยเฉลี่ยรวม 84.53 ปี หญิง 87.40 ปี และชาย 81.44 ปี ตามข้อมูล Worldometers ปี 2568 ที่ WION รายงาน ตัวเลขชุดนี้อยู่ในปีเดียวกับฮ่องกงและญี่ปุ่น จึงเทียบกันได้ในระดับหนึ่ง และทำให้เกาหลีใต้อยู่ในกลุ่มสามอันดับแรกของเอเชียตะวันออกในรายการนี้

สิ่งที่เด่นคือเกาหลีใต้พัฒนาระบบประกันสุขภาพและการเข้าถึงการรักษาได้เร็วในช่วงไม่กี่ทศวรรษ การที่ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์ได้สะดวกมีส่วนช่วยให้โรคถูกดูแลก่อนลุกลาม และเป็นปัจจัยด้านระบบที่ต่างจากเรื่องวิถีชีวิตส่วนบุคคลอย่างชัดเจน

ด้านอาหาร อาหารท้องถิ่นเน้นผักหมักและซุป ซึ่งทำให้ได้ใยอาหารหลากหลาย การกินข้าวพร้อมกับข้าวหลายอย่างยังช่วยให้ได้ผักในแต่ละมื้อมากกว่าการกินจานเดียว แม้ผู้อ่านควรสังเกตปริมาณเกลือในอาหารหมักและซุปด้วย

ผู้อ่านนำแนวคิดการกินผักหลายชนิดต่อมื้อและการเดินขึ้นเขาเป็นกิจกรรมครอบครัวไปปรับใช้ได้ เช่น เพิ่มผักเคียงอย่างน้อยสองสามอย่างในมื้อเย็น และนัดคนในบ้านเดินเส้นทางธรรมชาติใกล้ตัวในวันหยุด ซึ่งช่วยทั้งสุขภาพกายและความสัมพันธ์ในครอบครัวไปพร้อมกัน

สวิตเซอร์แลนด์มักปรากฏในรายงานด้านอายุยืนของยุโรป แต่เรายังไม่มีตัวเลขปี 2568 ที่ยืนยันได้จึงไม่ระบุ เพื่อไม่ให้ผู้อ่านเข้าใจผิดจากการเทียบข้อมูลต่างแหล่งหรือต่างปี หากต้องการเทียบกับอันดับต้นๆ ควรใช้แหล่งและปีเดียวกัน เช่น Worldometers ปี 2568

สิ่งที่ทำให้สวิตเซอร์แลนด์น่าจับตาคือวิถีชีวิตที่ผูกกับกิจกรรมกลางแจ้ง ทั้งเดินป่า ปั่นจักรยาน และเล่นสกี ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ทำกันตลอดปีในทุกช่วงวัย การเคลื่อนไหวจึงไม่ใช่เรื่องเฉพาะวัยหนุ่มสาว แต่เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมที่ครอบครัวทำร่วมกัน

ในด้านระบบสุขภาพ ระบบประกันสุขภาพเอกชนภาคบังคับทำให้คนเข้าถึงบริการได้ ทุกคนจึงมีหลักประกันพื้นฐานด้านการรักษา แม้รูปแบบจะต่างจากระบบของประเทศที่รัฐเป็นผู้จัดบริการหลัก

แนวคิดที่นำมาใช้ได้คือการทำให้การเคลื่อนไหวกลางแจ้งเป็นกิจกรรมสุดสัปดาห์ของครอบครัว ไม่จำเป็นต้องเล่นสกีหรือปีนเขา เพียงเลือกเดินสวน ปั่นจักรยานรอบชุมชน หรือเดินเส้นทางธรรมชาติใกล้บ้านอย่างสม่ำเสมอ ก็สร้างนิสัยที่ต่อเนื่องได้เช่นกัน

สิงคโปร์เป็นอีกประเทศในเอเชียที่มักถูกกล่าวถึงเรื่องอายุยืน แต่เรายังไม่ใส่ตัวเลขเพราะยืนยันกับแหล่งเดียวกันไม่ได้ เราเลือกไม่เดาตัวเลขเพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของบทความ และแนะนำให้ผู้อ่านตรวจสอบจากแหล่งข้อมูลที่ใช้ปีเดียวกันก่อนนำไปเปรียบเทียบ

สิ่งที่ทำให้สิงคโปร์น่าสนใจคือการที่รัฐบาลลงมือเชิงป้องกันอย่างเป็นระบบ มีโครงการส่งเสริมสุขภาพเชิงป้องกันและการตรวจคัดกรองโรค ซึ่งช่วยให้ประชาชนรู้ความเสี่ยงของตนเองตั้งแต่เนิ่นๆ แทนที่จะรอให้เจ็บป่วยก่อนจึงเข้ารับการรักษา

การออกแบบเมืองก็เป็นอีกจุดเด่น สวนสาธารณะกระจายทั่วเมือง ทำให้คนมีพื้นที่เดินและออกกำลังกายใกล้บ้าน ส่วนร้านอาหารฮอว์กเกอร์มีป้ายสุขภาพให้เลือกเมนู ช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจได้ง่ายขึ้นแม้ในร้านอาหารริมทางราคาประหยัด

คนไทยเรียนรู้ได้ในแง่การออกแบบเมืองให้คนเดินออกกำลังกายสะดวก ทั้งในระดับนโยบายท้องถิ่นและระดับชุมชน เช่น ผลักดันให้มีสวนหรือทางเดินที่ปลอดภัยใกล้ที่อยู่อาศัย และเลือกร้านอาหารที่มีข้อมูลทางโภชนาการให้ดูเมื่อมีโอกาส

อิตาลีเป็นต้นแบบของอาหารเมดิเตอร์เรเนียนที่นักโภชนาการนิยมอ้างถึง เรายังไม่ใส่ตัวเลขอายุขัยเพราะไม่มีข้อมูลยืนยัน จึงขอเน้นที่รูปแบบการใช้ชีวิตซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้อ่านนำไปปรับใช้ได้จริงมากกว่าการเทียบตัวเลข

สิ่งที่ทำให้อิตาลีต่างจากรายการอื่นคือเรื่องอาหารเป็นแกนกลางของวิถีชีวิต องค์ประกอบหลักคือน้ำมันมะกอก ผักตามฤดูกาล ธัญพืช และปลา ซึ่งเป็นรูปแบบที่เน้นวัตถุดิบจากธรรมชาติและไขมันที่ไม่ใช่ไขมันอิ่มตัวเป็นหลัก การกินตามฤดูกาลยังช่วยให้ได้ผักหลากหลายตลอดปี

ที่สำคัญคือวัฒนธรรมกินร่วมกันอย่างไม่รีบเร่ง มื้ออาหารไม่ใช่แค่การเติมพลังงาน แต่เป็นเวลาพบปะพูดคุยกับครอบครัวและเพื่อน การกินช้ายังช่วยให้รับรู้ความอิ่มได้ทัน และลดโอกาสกินมากเกินไปโดยไม่รู้ตัว

ผู้อ่านนำมาปรับด้วยการใช้น้ำมันมะกอกแทนไขมันอิ่มตัวบางมื้อ เช่น ใช้ราดสลัดหรือปรุงอาหารแบบง่ายๆ และนั่งกินข้าวกับครอบครัวให้บ่อยขึ้น โดยปิดโทรทัศน์หรือวางโทรศัพท์ชั่วคราวเพื่อให้มื้ออาหารเป็นเวลาคุณภาพจริงๆ

สเปนอยู่ในกลุ่มประเทศยุโรปที่มักถูกพูดถึงเรื่องอายุยืน แต่เรายังไม่ระบุตัวเลขเนื่องจากไม่มีข้อมูลปีเดียวกันที่ตรวจสอบได้ การไม่ใส่ตัวเลขช่วยให้ผู้อ่านไม่ต้องเทียบข้อมูลที่มาจากต่างแหล่งหรือต่างปี ซึ่งอาจทำให้สรุปผิดพลาด

สิ่งที่ทำให้สเปนน่าสนใจคืออาหารหลักซึ่งประกอบด้วยน้ำมันมะกอก อาหารทะเล พืชตระกูลถั่ว และผลไม้ เป็นรูปแบบที่มีทั้งโปรตีนจากทะเลและพืช พร้อมไขมันที่ดีต่อร่างกาย ใกล้เคียงกับแนวทางเมดิเตอร์เรเนียนที่คนทั่วโลกรู้จัก แต่มีเอกลักษณ์ด้านวัตถุดิบและวัฒนธรรมการกินของตนเอง

อีกจุดเด่นอยู่ที่วิถีสังคม คนสเปนนิยมเดินเล่นหลังมื้อเย็นและพบปะเพื่อนฝูง การเดินเบาๆ หลังอาหารเป็นกิจกรรมที่ทำได้ง่าย ช่วยให้ร่างกายเคลื่อนไหวในแต่ละวัน และเปิดโอกาสให้ได้พูดคุยกับผู้คนในชุมชนไปพร้อมกัน

การมีสังคมที่แน่นแฟ้นช่วยด้านสุขภาพจิต ซึ่งเป็นอีกมิติของการอยู่ยืนที่มักถูกมองข้าม ผู้อ่านลองนำไปใช้ได้โดยชวนครอบครัวหรือเพื่อนบ้านเดินเล่นหลังมื้อเย็นสัปดาห์ละหลายวัน และรักษาการนัดพบเพื่อนฝูงให้สม่ำเสมอ

ออสเตรเลียมักอยู่ในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้วที่คนอายุยืน เรายังไม่ใส่ตัวเลขเพราะไม่มีข้อมูลยืนยันในรอบนี้ จึงขอนำเสนอเฉพาะปัจจัยด้านวิถีชีวิตและระบบสุขภาพที่ตรวจสอบได้จากลักษณะทั่วไปของประเทศ แทนการเดาค่าตัวเลข

สิ่งที่ทำให้ออสเตรเลียต่างจากรายการอื่นคือวัฒนธรรมกีฬากลางแจ้งที่แพร่หลาย คนออสเตรเลียนิยมว่ายน้ำ วิ่ง และโต้คลื่น ซึ่งเป็นการออกกำลังกายที่ใช้ธรรมชาติรอบตัวเป็นสนาม ทำให้การเคลื่อนไหวเป็นส่วนหนึ่งของไลฟ์สไตล์มากกว่าภาระที่ต้องทำ

ในด้านระบบสุขภาพ ประเทศมีโครงการคัดกรองมะเร็งระดับชาติและระบบสาธารณสุขถ้วนหน้า การคัดกรองช่วยให้พบความผิดปกติตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ขณะที่ระบบถ้วนหน้าช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการพื้นฐานได้ในวงกว้าง

สิ่งที่น่าเรียนรู้คือแคมเปญป้องกันแดดที่ช่วยลดความเสี่ยงโรคผิวหนัง ซึ่งคนไทยก็นำไปใช้ได้ เพราะเราอยู่ในประเทศที่แดดแรงเช่นกัน ผู้อ่านควรทาครีมกันแดด สวมหมวกหรือเสื้อแขนยาวเมื่ออยู่กลางแจ้ง และเลี่ยงแดดจัดในช่วงเที่ยง

ฝรั่งเศสเป็นที่รู้จักด้านวัฒนธรรมอาหาร เรายังไม่ระบุตัวเลขอายุขัยเพราะไม่มีข้อมูลปีเดียวกันที่ตรวจสอบได้ ดังนั้นการอ่านอันดับนี้จึงควรเน้นที่แนวคิดและพฤติกรรมที่นำไปใช้ได้ มากกว่าการใช้ตัวเลขเปรียบเทียบกับประเทศอื่น

สิ่งที่ทำให้ฝรั่งเศสน่าสนใจคือวิธีที่คนให้ความสำคัญกับมื้ออาหาร ไม่ว่าจะเป็นการใช้เวลา ปริมาณที่พอดี และวัตถุดิบสด มื้ออาหารถูกมองเป็นเวลาที่ควรเพลิดเพลิน ไม่ใช่สิ่งที่ต้องรีบจบ ซึ่งเอื้อให้คนรับรู้สัญญาณอิ่มของร่างกายได้ดีกว่า

ด้านระบบสุขภาพ ระบบประกันสุขภาพแห่งชาติช่วยให้เข้าถึงแพทย์ได้ง่าย การเข้าพบแพทย์ได้สะดวกทำให้ปัญหาสุขภาพเล็กๆ น้อยๆ มีโอกาสได้รับการดูแลก่อนกลายเป็นเรื่องใหญ่

แนวคิดกินช้าและกินเป็นเวลาช่วยควบคุมปริมาณอาหาร นำมาใช้ได้ทันทีที่บ้าน เช่น กำหนดเวลาอาหารให้สม่ำเสมอ เลือกวัตถุดิบสดแทนอาหารแปรรูปเมื่อทำได้ และตั้งใจเคี้ยวอาหารให้ช้าลงเพื่อให้มื้ออาหารมีคุณภาพมากขึ้น

สวีเดนอยู่ในกลุ่มประเทศนอร์ดิกที่มักถูกยกเป็นตัวอย่างด้านสวัสดิการและคุณภาพชีวิต เรายังไม่ใส่ตัวเลขอายุขัยเพราะไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้ จึงขอเน้นที่วัฒนธรรมและแนวคิดการใช้ชีวิตซึ่งผู้อ่านสามารถนำมาปรับใช้ได้โดยไม่ต้องพึ่งตัวเลขเปรียบเทียบ

สิ่งที่ทำให้สวีเดนแตกต่างคือวัฒนธรรมฟิกา การพักดื่มกาแฟร่วมกับเพื่อนร่วมงาน ซึ่งช่วยลดความเครียดและสร้างความสัมพันธ์ในที่ทำงาน การหยุดพักอย่างตั้งใจเช่นนี้ทำให้จังหวะการทำงานไม่ตึงเครียดต่อเนื่อง และเป็นการดูแลสุขภาพจิตทางอ้อม

อีกจุดเด่นคือสิทธิ์ใช้เวลาในธรรมชาติที่ทุกคนเข้าถึงได้ ทำให้คนออกไปเดินกลางแจ้งสม่ำเสมอ การมีพื้นที่ธรรมชาติที่ใช้ได้โดยไม่กีดกันช่วยลดอุปสรรคในการออกกำลังกาย และเปิดโอกาสให้ทุกวัยได้เคลื่อนไหวและพักผ่อนในอากาศบริสุทธิ์

แนวคิดสมดุลชีวิตและงานเป็นสิ่งที่นำมาปรับใช้ได้ แม้ในที่ทำงานของไทย เช่น ชวนเพื่อนร่วมงานพักดื่มกาแฟหรือเดินสั้นๆ ระหว่างวัน และใช้วันหยุดออกไปอยู่กับธรรมชาติอย่างสม่ำเสมอ