10 เรื่องน่ารู้ในหมวดอาหารและคาเฟ่ อัปเดตสถิติล่าสุดปี 2026

ตลาดกาแฟในประเทศไทยมีการเติบโตอย่างแข็งแกร่งและต่อเนื่องมาโดยตลอด โดยในปี 2569 ตัวเลขมูลค่ารวมของตลาดกาแฟทั้งระบบได้พุ่งแตะระดับ 66,000 ถึง 67,000 ล้านบาท ขยายตัวขึ้นจากมูลค่า 65,000 ล้านบาทในปีก่อนหน้า การขยายตัวนี้ครอบคลุมทั้งผลิตภัณฑ์กาแฟปรุงสำเร็จพร้อมดื่ม (RTD) กาแฟผงชงดื่มตามบ้านเรือน และกาแฟสดในร้านคาเฟ่ทั่วประเทศ

ความน่าสนใจของตลาดกาแฟไทยคือการที่กาแฟได้ก้าวข้ามจากการเป็นเครื่องดื่มยามเช้าเพื่อปลุกความสดชื่น มาเป็นเครื่องดื่มที่บ่งบอกรสนิยมและสะท้อนวิถีชีวิตประจำวัน การขยายสาขาของร้านกาแฟเชนขนาดใหญ่ควบคู่ไปกับการเปิดตัวของร้านกาแฟอิสระในทุกย่าน ทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงกาแฟคุณภาพดีได้สะดวกสบายยิ่งขึ้นในทุกระดับราคา

ปัจจัยหลักที่ช่วยดันมูลค่าตลาดให้เติบโตในปีนี้มาจากการเพิ่มขึ้นของราคาเมล็ดกาแฟต้นน้ำทั่วโลก ประกอบกับความต้องการเครื่องดื่มกาแฟเกรดพรีเมียมที่ผู้บริโภคยอมจ่ายในราคาสูงขึ้นเพื่อแลกกับประสบการณ์ที่เหนือชั้น ส่งผลให้มูลค่าการหมุนเวียนในระบบเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ปรากฏการณ์ที่น่าจับตามองที่สุดในวงการกาแฟไทยคือการก้าวกระโดดของเซกเมนต์กาแฟพิเศษ หรือ Specialty Coffee ซึ่งในปี 2569 สร้างมูลค่าตลาดได้ถึงราว 30,000 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 40% ถึง 46% ของมูลค่าตลาดกาแฟรวมทั้งประเทศ พร้อมด้วยอัตราการเติบโตที่เฉลี่ยสูงถึง 12% ถึง 15% ต่อปี ซึ่งเติบโตเร็วกว่าตลาดกาแฟพาณิชย์ทั่วไปหลายเท่า

วัฒนธรรมกาแฟคลื่นลูกที่สามและสี่ในไทยทำให้ผู้บริโภคหันมาสนใจกระบวนการผลิตตั้งแต่แหล่งปลูก สายพันธุ์เมล็ดกาแฟ การโปรเซส (Processing Method) ไปจนถึงทักษะของบาริสต้าและการสกัด ร้านกาแฟแบบ Specialty จึงไม่ได้ขายเพียงเครื่องดื่ม แต่ขายเรื่องราวเบื้องหลังและความพิถีพิถันในทุกแก้ว

การขยายตัวของกาแฟพิเศษยังช่วยยกระดับรายได้ของเกษตรกรต้นน้ำในภาคเหนือของไทย เช่น เชียงใหม่ เชียงราย และน่าน ทำให้ระบบนิเวศของกาแฟไทยตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำแข็งแกร่งขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

สถิติพฤติกรรมการบริโภคกาแฟของประชากรไทยมีการไต่ระดับขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยข้อมูลล่าสุดในปี 2569 ระบุว่าคนไทยดื่มกาแฟเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 340 แก้วต่อคนต่อปี และเมื่อโฟกัสเฉพาะกลุ่มผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำ (Regular Drinkers) ตัวเลขจะเฉลี่ยสูงถึง 1.7 แก้วต่อวัน ซึ่งสะท้อนว่ากาแฟกลายเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวันไปเรียบร้อยแล้ว

หากย้อนดูข้อมูลในอดีต อัตราการดื่มกาแฟต่อคนของไทยเคยอยู่ในระดับต่ำกว่า 200 แก้วต่อปี แต่การเข้ามาของร้านสะดวกซื้อที่มีมุมกาแฟสด ร้านกาแฟแฟรนไชส์ตามสถานีบริการน้ำมัน และร้านกาแฟในย่านออฟฟิศ ได้เปลี่ยนพฤติกรรมคนเมืองให้ดื่มกาแฟแก้วที่สองในช่วงบ่ายอย่างแพร่หลาย

อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับประเทศผู้นำด้านการบริโภคกาแฟอย่างฟินแลนด์ ญี่ปุ่น หรือสหรัฐอเมริกา ตัวเลข 340 แก้วต่อคนต่อปีของไทยยังถือว่ายังมีช่องว่างให้เติบโตได้อีกมาก โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรวัยรุ่นที่เพิ่งเริ่มเข้าสู่วัยทำงานและกลุ่มผู้สูงอายุที่หันมาดื่มกาแฟเพื่อสุขภาพ

การพัฒนาคุณภาพของเมล็ดกาแฟที่ปลูกในประเทศไทยได้สร้างปรากฏการณ์ระดับสากล เมื่อการประมูลเมล็ดกาแฟพิเศษไทยในปี 2569 ทำสถิติราคาสูงสุดถึง 33,000 บาทต่อกิโลกรัม สะท้อนให้เห็นว่าผู้ประกอบการและนักสะสมเมล็ดกาแฟยอมทุ่มเงินเพื่อครอบครองผลผลิตที่มีรสชาติและเอกลักษณ์เฉพาะตัวจากแหล่งปลูกในไทย

ราคาประมูลที่พุ่งสูงเช่นนี้เกิดขึ้นจากการประกวดและการคัดเลือกอย่างเข้มงวด โดยใช้มาตรฐานคะแนนการชิมระดับสากล (Cupping Score) ที่สูงกว่า 85 คะแนนขึ้นไป เมล็ดกาแฟที่ชนะการประมูลมักผ่านกระบวนการหมักแบบพิเศษ เช่น Anaerobic Fermentation หรือการทดลองยีสต์สายพันธุ์เฉพาะเพื่อดึงกลิ่นอายฟรุตตี้และดอกไม้ออกมาให้เด่นชัดที่สุด

สถิตินี้ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขเพื่อการประชาสัมพันธ์ แต่เป็นเครื่องหมายยืนยันว่า เกษตรกรไทยสามารถผลิตกาแฟที่มีโปรไฟล์เทียบชั้นกาแฟชั้นนำอย่างเอธิโอเปีย ปานามา หรือโคลอมเบีย และส่งผลให้เมล็ดกาแฟไทยเริ่มเป็นที่ต้องการในหมู่นักคั่วกาแฟนระดับนานาชาติ

ความต้องการความสะดวกสบายระดับพรีเมียมภายในบ้านพักอาศัย ทำให้ตลาดแคปซูลกาแฟและชาในประเทศไทยขยายตัวอย่างก้าวกระโดด โดยข้อมูลการวิเคราะห์ตลาดล่าสุดระบุว่ามูลค่าตลาดแคปซูลพุ่งแตะประมาณ 309.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 10,800 ล้านบาท โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยสะสมต่อปี (CAGR) สูงกว่า 10% เลยทีเดียว

ผู้บริโภคยุคใหม่มองหาการดื่มกาแฟคุณภาพระดับคาเฟ่โดยไม่ต้องเสียเวลาบดหรือตวงเมล็ดกาแฟ เครื่องชงกาแฟระบบแคปซูลจึงกลายเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้ามาตรฐานในคอนโดมิเนียมและสำนักงานสมัยใหม่ นอกจากนี้การเปิดกว้างของระบบสิทธิบัตรแคปซูลยังเปิดโอกาสให้โรงคั่วกาแฟท้องถิ่นในไทยสามารถผลิตแคปซูลเมล็ดกาแฟไทยออกมาจำหน่ายแข่งขันกับแบรนด์ระดับโลกได้

นอกเหนือจากกาแฟ แคปซูลชาก็เริ่มได้รับความนิยมตามมา เช่น ชาเขียวมัทฉะ ชาอู่หลง และชาสมุนไพร ตอบโจทย์กลุ่มคนรักสุขภาพที่ต้องการความสะดวกรวดเร็วในชีวิตประจำวัน

ภาพรวมของอุตสาหกรรมร้านอาหารและเครื่องดื่ม (Foodservice) ในประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในเสาหลักของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยในปี 2569 มูลค่าตลาดรวมคาดการณ์ว่าจะขึ้นไปแตะระดับ 600,000 ล้านบาท ขยายตัวจาก 570,000 ล้านบาทในปีก่อนหน้า ด้วยอัตราการเติบโตราว 2% ถึง 3% ซึ่งสอดคล้องกับการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยวและการจับจ่ายใช้สอย

ตลาดร้านอาหารไทยมีความหลากหลายสูงมาก ตั้งแต่ร้านอาหารริมทาง เชนร้านอาหารฟาสต์ฟู้ด ไปจนถึงภัตตาคารหรูระดับไฟน์ไดนิ่ง การใช้จ่ายในหมวดอาหารยังคงเป็นสัดส่วนที่ใหญ่ที่สุดในตระกร้าค่าใช้จ่ายครัวเรือนไทย ผู้บริโภคยังคงให้ความสำคัญกับการออกไปรับประทานอาหารนอกบ้านเพื่อเป็นกิจกรรมสังสรรค์และพักผ่อนหย่อนใจ

อย่างไรก็ดี ท่ามกลางมูลค่าตลาดมหาศาลนี้ ผู้ประกอบการต้องเผชิญกับความท้าทายจากต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ทำให้การบริหารจัดการความคุ้มทุนและการตั้งราคาอย่างสมเหตุสมผลกลายเป็นปัจจัยชี้ขาดความอยู่รอด

ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหนาแน่นของร้านอาหารสูงที่สุดในภูมิภาค โดยสถิติล่าสุด ณ กันยายน 2569 มีจำนวนร้านอาหารและเครื่องดื่มที่มีหน้าร้านทั่วประเทศมากกว่า 700,000 ร้าน ซึ่งตัวเลขนี้ยังไม่นับรวมแผงลอยริมทางชั่วคราวและรถฟู้ดทรัคที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นร้านถาวร

การมีร้านอาหารจำนวนมหาศาลสะท้อนถึงเสน่ห์ของเมืองหลวงแห่งอาหารอย่างกรุงเทพฯ และเมืองท่องเที่ยวต่างๆ แต่ในทางกลับกันก็บ่งบอกถึงสภาวะ Red Ocean หรือตลาดที่มีการแข่งขันดุเดือดขั้นรุนแรง ร้านอาหารใหม่ๆ เกิดขึ้นตลอดเวลาจากการที่อุปสรรคในการเข้าสู่ธุรกิจ (Barrier to Entry) ค่อนข้างต่ำ

สำหรับผู้บริโภค นี่คือยุคทองที่มีตัวเลือกในการรับประทานอาหารอย่างไม่จำกัด แต่สำหรับผู้เปิดร้าน การมีเพียงแค่รสชาติอร่อยไม่เพียงพออีกต่อไป ร้านจำเป็นต้องมีการสร้างแบรนด์ที่ชัดเจน มีการทำการตลาดบนโซเชียลมีเดีย และสร้างประสบการณ์แปลกใหม่เพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งจากร้านค้าอีกหลายแสนแห่งทั่วประเทศ

เบื้องหลังความคึกคักของร้านอาหารใหม่ๆ มีสถิติการหมุนเวียนของธุรกิจที่น่าสนใจอย่างยิ่ง โดยข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 พบว่า มีการจดทะเบียนนิติบุคคลตั้งธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่มใหม่ถึง 3,263 ราย เพิ่มขึ้น 20% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า แต่ในขณะเดียวกันก็มีกิจการแจ้งเลิกดำเนินงานถึง 491 ราย ซึ่งเพิ่มขึ้นถึง 11% เช่นกัน

ตัวเลขสถิตินี้ตอกย้ำให้เห็นว่า ธุรกิจอาหารยังคงเป็นตัวเลือกแรกๆ ที่คนสนใจเข้ามาลงทุน แต่ก็เป็นธุรกิจที่มีอัตราการล้มหายตายจากสูงมากเช่นกัน โดยเฉพาะในช่วง 1-2 ปีแรกของการเปิดกิจการ ปัญหาหลักมักเกิดจากการประเมินกระแสเงินสดหมุนเวียนต่ำเกินไป การจัดการของเสียจากวัตถุดิบ (Food Waste) และภาระค่าเช่าพื้นที่ในทำเลทอง

ข้อมูลนี้เป็นบทเรียนที่สำคัญว่า การบริหารร้านอาหารในยุค 2569 ต้องอาศัยทั้งทักษะการทำอาหาร การเงิน การตลาด และการจัดการระบบหลังบ้านอย่างเป็นมืออาชีพ การพึ่งพาเพียงกระแสไวรัลมักไม่ยั่งยืนในระยะยาว

เมื่อแยกดูการเติบโตตามหมวดหมู่ของร้านอาหาร พบว่ากลุ่มคาเฟ่และบาร์ (Café & Bar) เป็นกลุ่มที่มีอัตราการเติบโตของยอดขายโดดเด่นที่สุดกลุ่มหนึ่ง โดยคาดการณ์อัตราการขยายตัวอยู่ที่ 3.7% ถึง 7.2% ในปี 2568-2569 ซึ่งแซงหน้ากลุ่มร้านอาหารบริการเต็มรูปแบบ (Full-Service Restaurant) ที่เริ่มชะลอตัวลงมาอยู่ที่ประมาณ 3.0%

ปัจจัยผลักดันที่สำคัญมาจากการเติบโตของวัฒนธรรมเครื่องดื่มทางเลือก (Alternative Beverages) เช่น มัทฉะเกรดพิธีการ (Ceremonial Matcha), คอมบูชา (Kombucha), ม็อกเทลไร้แอลกอฮอล์ และกาแฟผสมน้ำผลไม้ คาเฟ่กลายเป็น Third Place หรือพื้นที่ที่สามสำหรับการพบปะสังสรรค์ ทำงานแบบ Remote Work และการถ่ายภาพลงโซเชียลมีเดีย

นอกจากนี้ คาเฟ่ยุคใหม่ยังปรับโมเดลเป็น Day-to-Night โดยกลางวันให้บริการกาแฟและเบเกอรี ส่วนช่วงเย็นปรับบรรยากาศเป็นบาร์เครื่องดื่มหรือคราฟต์เบียร์ ช่วยเพิ่มรายได้ต่อตารางเมตรและกระจายการรับรู้ของลูกค้าได้ตลอดทั้งวัน

แม้ว่าผู้บริโภคจะระมัดระวังการใช้จ่ายมากขึ้นท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจ แต่กลุ่มร้านอาหารที่ได้รับประโยชน์สูงสุดกลับเป็น สตรีทฟู้ดที่มีหน้าร้าน (Street Food with Physical Presence) โดยมีมูลค่าตลาดประเมินไว้สูงถึง 261,000 ถึง 266,000 ล้านบาท และมีอัตราการเติบโตอยู่ที่ 4.7% ถึง 6.8% ซึ่งถือว่าสูงที่สุดในกลุ่มร้านอาหารหลัก

พฤติกรรมของผู้บริโภคยุคนี้เปลี่ยนไปสู่การมองหา ความคุ้มค่าคุ้มราคา (Value for Money) โดยยังคงต้องการความสะอาด สุขอนามัย และบรรยากาศการนั่งทานที่สบายใจ ร้านสตรีทฟู้ดที่ยกระดับขึ้นมาเปิดเป็นห้องแถวติดแอร์ หรือมีโต๊ะนั่งเป็นสัดส่วนชัดเจนจึงตอบโจทย์คนทำงานและครอบครัวได้อย่างลงตัว

นอกจากนี้ เสน่ห์ของสตรีทฟู้ดไทยยังได้รับการการันตีจากสื่อระดับโลกและรางวัลมิชลิน ไกด์ ทำให้กลายเป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ยอมต่อคิวรอชิม ส่งผลให้ตลาดสตรีทฟู้ดมีหน้าร้านกลายเป็นกระดูกสันหลังที่แข็งแรงที่สุดของธุรกิจอาหารไทย